Türkiye, yılın ilk çeyreğinde doğal gaz ve petrol ithalatını çeşitlendirilmiş kaynaklardan sağlayarak enerji arz güvenliğini pekiştirdi. Ülke, bölgesel akışta kilit rol üstleniyor.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre, Türkiye, yılın ilk çeyreğinde 19,2 milyar metreküp doğal gaz ve 3,32 milyon ton petrol ve petrol ürünü ithalatı gerçekleştirdi. Ülke, küresel enerji piyasalarındaki belirsizliklere rağmen tedarik kaynaklarını çeşitlendirerek enerji arz güvenliğini korudu. Türkiye, bu dönemde ABD, Rusya, Azerbaycan, Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan gibi farklı ülkelerden ithalat yaptı.
Ocak ayında doğal gaz ithalatında ABD, yaklaşık %35,7 payla ilk sırada yer aldı. Rusya yaklaşık %35, Azerbaycan ise %13,4 payla bu ülkeyi takip etti. Şubat ayında ABD liderliğini %27,2 payla sürdürürken, mart ayında Rusya en büyük tedarikçi konumuna yükseldi.
Petrol ve petrol ürünleri ithalatında Rusya, ana tedarikçi rolünü sürdürdü. Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan da bu süreçte önemli paylar aldı. Ocak ayında Rusya toplam petrol ithalatının yaklaşık %49,7’sini karşılarken, Irak %14 ve Suudi Arabistan %9’un üzerinde paya sahip oldu. Şubat ayında Irak ve Kazakistan’ın payları artış gösterirken, mart ayında Rusya yaklaşık %49,6’lık payla yine ilk sırada yer aldı.
Küresel enerji ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların arz güvenliği endişelerini artırdığı bir dönemde Türkiye, çeşitlendirilmiş tedarik yapısıyla önemli bir sorun yaşamadı. Ülke, bölgesel enerji akışlarında alternatif bir güzergah işlevi görüyor. Bu stratejik konum, Türkiye’yi küresel enerji piyasalarında kilit bir aktör haline getirdi.
Irak ve Azerbaycan petrolünün küresel piyasalara ulaştırıldığı başlıca çıkış noktalarından biri olan Ceyhan Terminali, Türkiye’nin enerji stratejisinde öne çıkıyor. Petrolü büyük ölçüde deniz yoluyla ithal eden Türkiye, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı ile bölgesel petrol akışlarının dünya piyasalarına ulaştırıldığı stratejik bir merkez haline geldi.
Azerbaycan petrolü, Bakü-Tiflis-Ceyhan Hattı üzerinden Ceyhan Terminali’ne taşınarak buradan tankerlerle küresel pazarlara sevk ediliyor. Yıllık 50 milyon ton kapasiteli bu hat, aynı zamanda Hazar petrolünü Rusya ve İran dışındaki güzergah üzerinden küresel piyasalara ulaştıran kritik bir rota işlevi görüyor. BOTAŞ verilerine göre, yılın ilk 2 ayında hat üzerinden yaklaşık 30,9 milyon varil petrol taşındı.
Irak petrolünü Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına taşıyan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı da bu akışta önemli bir rol üstleniyor. Kerkük’ten Ceyhan’a uzanan ve bu yıl mart ayında yeniden devreye alınan hattın günlük kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Sevkiyatın ilk aşamada günlük 170 bin, ardından 250 bin varile çıkarılması planlanıyor.
Doğal gazda Rusya, Azerbaycan ve İran’dan uluslararası boru hatlarıyla gaz temin eden Türkiye, bu alanda da merkez ülke konumunu pekiştirdi. Ülke, Avrupa’nın doğal gaz arz güvenliğine önemli katkı sağlıyor.
Rusya’dan Mavi Akım üzerinden yıllık 16 milyar metreküp kapasiteyle doğrudan Türkiye’ye gaz sağlanıyor. TürkAkım ise toplam 31,5 milyar metreküp kapasiteye sahip iki paralel hattan oluşuyor; bunlardan biri Türkiye’nin iç tüketimine, diğeri Güney ve Güneydoğu Avrupa’ya gaz sevkiyatına hizmet ediyor.
Azerbaycan’dan doğal gaz, Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden yıllık yaklaşık 24 milyar metreküp kapasiteyle Türkiye’ye taşınıyor. Bu hat, Güney Gaz Koridoru’nun ilk halkasını oluşturuyor. Türkiye boyunca uzanan Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) ise yıllık yaklaşık 16 milyar metreküp kapasiteyle faaliyet gösteriyor.
TANAP kapasitesinin yaklaşık 6 milyar metreküplük kısmı Türkiye’nin iç tüketimine ayrılırken, 10 milyar metreküplük bölümü Avrupa’ya yönlendiriliyor. Bu hat üzerinden taşınan gaz, Türkiye-Yunanistan sınırında Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) ile bağlantı kurarak Avrupa pazarına ulaşıyor. TAP, yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp kapasiteyle çalışıyor ve teknik olarak 20 milyar metreküpe kadar artırılabiliyor.
Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliğinin son halkalarından biri olarak geçen yıl devreye alındı. Günlük yaklaşık 2 milyon metreküp kapasiteye sahip hatla Nahçıvan’ın doğal gaz ihtiyacının Türkiye üzerinden karşılanması hedefleniyor. İran’dan Türkiye’ye doğal gaz akışı ise İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden sağlanıyor; bu hat yıllık yaklaşık 14 milyar metreküp teknik kapasiteye sahip.
Yorum Yap