Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve enerji arzı endişeleri petrol fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Brent petrol %50,7, WTI ise %66,4 artış gösterdi. Gaz ve kömür fiyatları da yükselişte.
İran ile ABD-İsrail arasındaki gerilimin Hürmüz Boğazı’ndaki deniz güvenliği endişelerini artırması, küresel petrol fiyatlarında belirgin bir yükselişe neden oldu. Son 5 haftada, boğaz geçişlerindeki aksama beklentisi ve enerji arzına ilişkin kaygılar petrol fiyatlarını yukarı yönlü seyrine devam ettirdi.
27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapanan Brent petrolün varil fiyatı, 2 Nisan’a gelindiğinde yüzde 50,7 artışla 109,24 dolara ulaştı. Aynı dönemde Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yüzde 66,4 yükselerek 111,54 dolardan işlem gördü.
Çatışmaların 5. haftasında devam ederken, uluslararası yetkililerden gelen açıklamalar piyasalardaki belirsizliği artırarak fiyat hareketliliğinde etkili oldu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, NATO müttefiklerinden beklenen desteği göremediklerini ve ittifakı yeniden değerlendirmeleri gerekeceğini belirtti. The Wall Street Journal’ın haberine göre, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Hürmüz Boğazı’nın zorla açılması için savaşa hazırlandığı iddia edildi.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran liderinin ateşkes istediğini savunarak, bunu Hürmüz Boğazı açıldıktan sonra değerlendireceklerini söyledi. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Trump’ın açıklamalarının gerçekliği olmadığını belirtti. İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad ise boğazın asla açılmayacağını ve müzakere olmadığını ifade etti.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran’daki gelişmelerin petrol ve doğal gaz sevkiyatını etkilediğini ve Rusya’nın güvenli sevkiyat güzergahları sunabileceğini dile getirdi. Trump, Beyaz Saray’daki açıklamasında İran’daki askeri hedeflerin tamamlandığını ve yakında süreci bitireceklerini ancak önümüzdeki 2-3 hafta içinde sert bir darbe indireceklerini belirtti.
Bu açıklamaların ardından Brent petrolün varil fiyatı 1 Nisan’da 105,94 dolara, WTI ham petrol ise 103,31 dolara kadar yükseldi. Petrol fiyatlarındaki artış, enerji hisselerine de yansıdı; Exxon Mobil ve Chevron hisseleri değer kazandı.
Saldırıların ardından ilk işlem günü olan 2 Mart’ta Brent petrol, jeopolitik endişelerle 82,37 dolara kadar yükselerek günü 77,74 dolardan kapattı. İran’ın misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması ve bazı üreticilerin güvenlik endişeleriyle üretimlerini kısması arz endişelerini derinleştirdi.
ABD’nin Hint rafinerilerine Rus petrolü alımı için geçici muafiyet tanımasına rağmen Brent petrolün varil fiyatı, savaşın ilk haftasının sonunda 92,69 dolara çıktı. Savaşın ikinci haftasının başında Brent petrol 119,5 dolara kadar yükselerek 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyesini gördü. 13 Mart’ta 103,14 dolardan kapanan Brent, 27 Mart’ta 112,57 dolardan işlem gördü ve 5. haftanın sonunda 109,24 dolardan günü tamamladı. WTI ise 5. haftanın son işlem gününde 111,54 dolardan alıcı buldu.
Petrol sahaları ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminallerindeki hasar ile boğazdaki kesintiler, küresel enerji tedarikinde aksamalara yol açtı. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın Ras Laffan tesislerindeki üretimi durdurması, küresel LNG arzının beşte birini etkileyebilecek bir riske neden oldu.
Hollanda merkezli TTF’de işlem gören doğal gaz kontratları, jeopolitik risklerle sert hareketler sergiledi. Mayıs vadeli TTF kontratı, 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,51 avro iken, 2 Mart’ta yüzde 37,2 artışla 43,23 avrodan kapandı. 13 Mart’ta 49,69 avrodan haftayı sonlandıran gaz fiyatları, 19 Mart’ta 61,81 avroya kadar yükselerek en yüksek kapanış seviyesini gördü. 5. haftanın sonunda gaz fiyatları 50,04 avrodan işlem görerek, 27 Şubat’tan bu yana yüzde 58,8 arttı.
Öte yandan, savaşın başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı’ndan ilk kez bir LNG tankeri geçişi 2 Nisan’da görüldü. Panama bayraklı SOHAR LNG tankeri, BAE’nin Fateh Petrol Sahası’ndan ayrılarak Umman Körfezi’ndeki Kalhat terminaline doğru yol aldı.
Kömür piyasasında da fiyatlar yükseldi; elektrik üretiminde doğal gaz yerine kömüre yönelim arttı. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, saldırılar öncesinde 118,5 dolar iken, 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. 20 Mart’ta 146,5 dolara kadar çıkan kömür kontratı, saldırıların başlamasından sonraki en yüksek kapanışı yaptı.
ABD ile İran arasındaki çatışmalarda 5 hafta geride kalırken, kömür fiyatları saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 16,4 artışla 2 Nisan’da haftayı 137,9 dolardan tamamladı.
Yorum Yap