Over kanserinde sıcak kemoterapi ameliyat sırasında mikroskobik hücreleri hedef alıyor

Karın zarına ve çevre organlara yayılım gösterebilen yumurtalık kanserinde uygulanan sıcak kemoterapi işlemi, ameliyat esnasında karın boşluğuna verilen ısıtılmış ilaçlı sıvıyla mikroskobik düzeydeki kanser hücrelerini hedefleyerek cerrahi müdahaleyi tamamlıyor.

Tıbbi adıyla over kanseri olarak bilinen hastalık, karın içi organların yüzeylerine dağılabildiği için cerrahi müdahale yalnızca yumurtalık dokusuyla sınırlı kalmayabiliyor. Tedavi rotası çizilirken hastalığın yayılım derecesi, kitlenin biyolojik nitelikleri ve kişinin genel sağlık dengesi bir arada inceleniyor. Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, sıcak kemoterapinin bu süreçteki işlevinin doğru kavranması gerektiğine işaret ediyor. HIPEC yönteminin her hastada rutin bir uygulama olmadığını aktaran Kahramanoğlu, tekniğin yalnızca uygun hasta grubunda ve doğru zamanlamayla yapıldığında cerrahi süreci tamamlayıcı bir nitelik kazandığını aktarıyor.

Ameliyatta temel amaç tümör odaklarını temizlemek

Müdahalelerde ana hedefin hastanın yaşamsal güvenliği korunarak görülebilen tüm kanserli dokuların bütünüyle çıkarılması olduğunu vurgulayan Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, süreci şu sözlerle dile getiriyor:

“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

Hipertermik intraperitoneal kemoterapi olarak tanımlanan HIPEC, ısıtılmış kemoterapi karışımının ameliyat sırasında özel bir mekanizmayla karın boşluğunda belirli bir süre devridaim ettirilmesi prensibine dayanıyor. Cerrahi kitle çıkarımının ardından devreye giren bu yöntem, geride kalması muhtemel gözle seçilemeyen hücreleri yok etmeyi amaçlıyor. Seçilecek ilaç tipi, sıvının sıcaklığı ve tatbik süresi belirlenmiş tedavi protokollerine göre ayarlanıyor.

Uygulamayla ilgili yaygın bir yanılgıya değinen Kahramanoğlu, şu uyarılarda bulunuyor: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”

Bilimsel araştırmalar ve klinik veriler

Yöntemin sağladığı faydayı destekleyen bilimsel veriler, cerrahi öncesinde kemoterapi gören ve sonrasında ameliyat edilen evre III epitelyal over kanseri hastalarından elde ediliyor. Bahse konu hasta kümesinde gerçekleştirilen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun vadeli sonuçları, ameliyata HIPEC tekniğinin eklenmesiyle hastalığın nüksetmesinin gecikebildiğini ve sağkalım süresinin uzatılabildiğini ortaya koyuyor.

Rahatsızlığın ilk defa nüksettiği, platin bazlı ilaç tedavisine yanıt veren ve gözle görülen kitleleri bütünüyle temizlenebilen seçilmiş olgularda da sağkalım açısından olumlu bulgular bildiren çalışmalar mevcut. Fakat bu grupta ciddi yan etki sıklığında artış görüldüğü için beklenen faydanın risklerle dengelenmesi gerekiyor. Verilerin her evreye ve tümör çeşidine mal edilemeyeceğini kaydeden Kahramanoğlu, hastanın genel durumu, böbrek kapasitesi, ilaca verdiği yanıt ve cerrahi planının kararda temel kriterler olduğunu belirtiyor. Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) kılavuzu da ameliyat öncesi sistemik tedavi alan, genel sağlık ve böbrek değerleri uygun evre III vakalarda yöntemin operasyon sırasında bir seçenek şeklinde sunulabileceğini bildiriyor.

Uygulama sürecini değerlendiren Kahramanoğlu, sözlerini şöyle tamamlıyor: “Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz. Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”

İleri evre vakalarda kimi zaman doğrudan cerrahiyle başlanırken, kimi zaman öncelik ilaç tedavisine verilebiliyor. Bu yöndeki kararlar jinekolojik onkoloji değerlendirmesiyle şekilleniyor. Kapsamlı ameliyatlar, cerrahi yetkinliğin beraberinde anestezi, yoğun bakım gereksinimi, medikal onkoloji ve ameliyat sonrası bakım ünitelerinin tam koordinasyonunu gerektiriyor.